Özenin Eş Seslisi Nedir?
Hadi gelin, hep birlikte dilimizin güzelliklerinden birine, hatta belki de bazen biraz kafa karıştıran bir soruya, dalalım: “Özenin eş seslisi nedir?” Bu soruyu sorarken kendimi bir anda esprili bir arkadaş gibi hissettim ama tabii, biraz da içsel bir monolog yapmaya başladım. Çünkü, gerçek şu ki, “eş sesli” kelimeler hakkında düşünmek gerçekten de kafayı yedirtebilecek bir konu.
Özen ve Eş Seslilik: Hangisi Hangisi?
İzmir’de sabahları kahve içmek ve arkadaşlarla akşam yürüyüşüne çıkmak, en sevdiğim şeylerden biridir. Yürürken genelde kafamda çeşitli “kelime oyunları” yaparım. Bugün de yürüyüşte, “Özenin eş seslisi nedir?” sorusu takıldı. Bu soru bana öyle garip geldi ki, içimden “Ya bu soru bana ne anlatmaya çalışıyor?” diye sordum. Bir bakıma, sanki biri bana “Oğlum, insanlık hakkında çok şey düşündüm, şimdi sana bir kelime sorusu soracağım” diyormuş gibi hissettim.
“Özen” kelimesi, fazlasıyla dikkatli ve titiz olmak anlamına gelir, ama acaba bunun tam tersi bir kelime var mı? Özenin eş seslisi nedir, diye düşünüyorum ve içimden şöyle geçiyor: “Aaa, acaba ‘özen’le aynı sesle çıkan bir kelime var mı?” Bir anda, “özün” kelimesi aklıma geliyor. Evet, doğru tahmin ettiniz! “Özenin” eş seslisi aslında “özün”.
Özün’ün Özen’i
Bunu fark ettiğimde, ne olduğunu bile anlamadım! Sadece kafamda bir ışık yanmış gibi oldu. “Özen” ve “özün” birbirlerine o kadar benziyorlar ki, bu ikisinin arasında ne fark olabilir diye düşünüp duruyorum.
Özen: Bir işe, bir şeye gösterilen dikkat, titizlik ve hassasiyet.
Özün: Bir şeyin özüne dair, yani en temel kısmı.
O kadar benzerler ki, neredeyse özenli bir şekilde yapılan bir işin özünü anlayacak kadar ince düşünmüşsünüz gibi bir izlenim bırakıyorlar. Bunu düşündükçe, sanki özen ve özün birbiriyle dans ediyorlar, birbirlerini bir yandan da besliyorlar.
“Yani ben de şu an özün peşinde miyim?” diye kendi kendime espri yaparak yürümeye devam ediyorum. O sırada yanımda yürüyen arkadaşım Ayşe:
“Ne var, neden gülüyorsun?” diye soruyor.
“Özenin eş seslisi nedir?” diye düşündüm de, çok derin bir düşünceye daldım, gözlerim parlıyor sanırım.
Ayşe gözlüklerini düzelterek: “Ahh, gene başladın ama! Yani, olur da eş seslilerle ilgili bir kitap yazacak olursan, tabii ki seni öneririm!”
Hayatta Eş Seslilerin Yeri
Gerçekten, eş sesliler, dilin en eğlenceli yönlerinden biridir. Ve bazen dilin ne kadar karmaşık olduğunu fark ediyorum. Özenin eş seslisi olan “özün” gibi kelimeler de, dilin derinliklerinde gezinirken karşımıza çıkabiliyor. Ama gerçek şu ki, bazen bu kelimeler, hayatın da bir yansıması gibidir: İçinde ne kadar karmaşa, çeşitlilik varsa, dışarıya o kadar anlamlı bir şekilde çıkıyor.
Şimdi biraz daha basit bir örnek üzerinden gidelim. Diyelim ki birinin parmaklarıyla hiç düşünmeden yaptığı bir şey var ve hemen “bunu yapma!” demek istiyorsunuz. Ama o kişi, ne yaparsa yapsın, her zaman özenli ve dikkatli bir şekilde yapıyor. “Özen” işte burada devreye giriyor. Bazen fark etmeden, hayatımıza bu küçük kelimelerle çok şey katıyoruz.
İroni ve Eş Sesliler: “Özen” Hakkında Beni Tanıyın
Benim de başıma özenli kelimelerle ilgili ilginç şeyler geldi. Bir gün arkadaşlarla bir tatil planı yapıyorduk. Herkes birbirine tatil önerileri sunuyor ve ben de bir anda çok fazla detay düşünmeye başladım. Hangi otelde kalmalıyız? Nerede yemek yemeliyiz? Nerede eğlenebiliriz? Bütün bu sorular kafamda dönüp duruyor, bu sırada bir arkadaşım:
“Ya, sen bu kadar düşünerek tatil mi yapacaksın? Bunu yapma, olur mu?” dedi.
O an bir içsel monolog yaptım: “Evet, doğru, ben özenli biriyim ama bir an önce özün peşine mi düşmeliyim? Hadi bakalım, hayatın özüne mi inmeliyim yoksa bu ayrıntılarla uğraşmak mı en iyisi?”
Özenle ilgili düşündüğüm her şey, bir yanda beni zorlarken, diğer yanda bana hayatın küçük ama derin anlamlarını da hatırlatıyordu. Ve burada, söz konusu eş sesliler olduğunda, o kadar da komplike olmadığını fark ettim.
Sonuç: Özenin Eş Seslisi Sadece Bir Başlangıç
Sonuç olarak, “Özenin eş seslisi nedir?” sorusu aslında sadece bir başlangıçtır. Evet, eş sesliler dilin eğlenceli ve düşündüren yanıdır, ama bazen onların anlamları arasındaki ince farklar, yaşamın karmaşıklığına dair de ipuçları verir. Bunu fark ettiğinizde, bir kelimenin gücü gerçekten başka bir anlam kazanır. Özen ve özün gibi kelimeler, aslında birer zihin açıcıdır.
O zaman bir dahaki seferde, özün peşinde giderken özen göstermeyi unutmayın!