Terapötik İletişim Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir İnceleme
Terapötik iletişim, genelde psikolojik destek, terapi süreçleri ya da sağlık hizmetleriyle ilişkili bir kavram olarak karşımıza çıkıyor. Ancak, sadece profesyonel ortamlarda değil, günlük yaşamda da önemli bir yer tutuyor. İstanbul gibi büyük bir şehirde, sürekli farklı insanlarla karşılaşırken, terapötik iletişimin ne anlama geldiğini ve bu kavramın toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektiflerinden nasıl şekillendiğini anlamak oldukça değerli. Hem sokakta, hem toplu taşımada, hem de işyerinde gözlemlediğim birçok durum, terapötik iletişimin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Bu yazıda, bu kavramı hayatın içinde nasıl deneyimlediğimi ve farklı grupların terapötik iletişimden nasıl etkilendiğini paylaşacağım.
Terapötik İletişim: Sadece Bir Tedavi Aracı Değil
Terapötik iletişim denildiğinde akla genellikle bir terapistin danışanıyla kurduğu derin ve anlamlı diyalog gelir. Ancak aslında terapötik iletişim, bir kişinin duygusal, psikolojik ya da sosyal ihtiyaçlarını anlamaya yönelik empatik bir yaklaşımı ifade eder. Yani, terapötik iletişim, insanların kendilerini ifade etmelerine, duygu ve düşüncelerini dışa vurmalarına olanak tanır. Bu iletişim, çoğu zaman dinlemek, empati yapmak ve doğru sorular sormak gibi unsurlarla şekillenir. Ancak terapötik iletişim yalnızca terapistler için değil, toplumun her kesimi için geçerli olan bir beceridir.
Örneğin, İstanbul’daki yoğun trafikte, bir toplu taşıma aracında yaşadığım bir olayı hatırlıyorum. O gün, yaşlıca bir kadın, bir genç tarafından oldukça sert bir şekilde itildi. Genç adam kadına tepki gösterdiği anda, etraftan kimse müdahale etmedi. O an, insanları dinlemeye, anlayış göstermeye teşvik eden terapötik iletişim eksikliği hissediliyordu. Empati ve anlayış eksikliği, o an yaşanan gerginliğin artmasına sebep olmuştu. Bir kişi, sadece empati kurarak bu durumu çözebilirdi.
Toplumsal Cinsiyet Perspektifinden Terapötik İletişim
Toplumsal cinsiyet, terapötik iletişimin şekillenmesinde önemli bir rol oynar. Kadınlar ve erkekler arasındaki iletişim farklılıkları, toplumun cinsiyet rollerine dayalı beklentileriyle doğrudan ilişkilidir. Kadınlar, genellikle duygusal ifadelerine daha fazla yer verilen bir toplumda yetişirken, erkeklerin daha baskın ve güçlü bir iletişim tarzına sahip olmaları beklenir. Bu durum, terapötik iletişimi ve bu iletişimdeki empatiyi etkileyebilir. Örneğin, İstanbul’da yaşarken işyerimde, kadınların daha fazla destek arayışı içerisinde olduğunu gözlemledim. Çoğu zaman bir arkadaşına ya da meslektaşına içini dökebilen bir kadın, bu konuda daha rahat olabiliyor. Ancak erkekler genellikle duygusal zorluklarını ya da sıkıntılarını paylaşmakta daha çekingen olabiliyor. Bu, toplumsal cinsiyet normlarından kaynaklanan bir durumdur.
Terapötik iletişimin doğru şekilde işleyebilmesi için toplumsal cinsiyet farkındalığı büyük önem taşır. Kadınlar duygusal olarak daha açık olabilirken, erkekler çoğu zaman güçsüzlük hissiyle iletişim kurmaktan çekinir. Bu nedenle, terapötik iletişim becerilerinin geliştirilmesi, cinsiyet rollerine karşı duyarlı olmayı gerektirir. Yani, hem kadınların hem de erkeklerin kendilerini rahatça ifade edebilmeleri için sosyal normlara meydan okumak gerekir.
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Terapötik İletişim
Toplumda çeşitliliği ve sosyal adaleti savunmak, terapötik iletişimin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Farklı etnik kökenlerden, inançlardan, kültürlerden gelen insanlar arasındaki iletişimde terapötik beceriler devreye girer. Çünkü farklılıkları anlamak, saygı duymak ve empati yapmak, toplumsal barış ve eşitlik için kritik faktörlerdir.
Bir sivil toplum kuruluşunda çalışırken, farklı sosyal gruplardan gelen bireylerle düzenlediğimiz toplantılarda terapötik iletişimin ne kadar hayati olduğunu fark ettim. Özellikle göçmenlerle yapılan çalışmalarımda, dil bariyerleri, kültürel farklılıklar ve geçmiş travmalar gibi faktörler, iletişimi zorlaştırabiliyor. Ancak, bu zorlukları aşmanın en iyi yolu, karşıdaki kişiye tamamen saygılı, sabırlı ve anlayışlı bir şekilde yaklaşmak. Terapötik iletişim burada, sadece bir sorun çözme aracı değil, aynı zamanda toplumsal adaletin inşa edilmesinde önemli bir role sahip.
Terapötik İletişim ve Sokaktaki Hayat
İstanbul’un sokakları, toplumsal farklılıkların her açıdan gözlemlenebileceği alanlardır. İnsanlar, çeşitli yaş gruplarından, gelir düzeylerinden, kültürlerden gelir ve her biri farklı yaşam deneyimlerine sahiptir. Sokakta, toplu taşımada ya da parkta birbirimize karşı kurduğumuz iletişim de bir tür terapötik iletişim örneğidir.
Mesela, işyerimden çıkıp eve dönerken, bir gün yaşlı bir kadının genç bir adama yardım ettiğine tanık oldum. Kadın, adamın cep telefonunu bulmasına yardımcı olmak için ona yönlendirme yapıyordu. O an, karşılıklı anlayış ve iletişim, birbirlerine yardımcı olmak için bir köprü kurdu. Her ne kadar profesyonel terapistler terapötik iletişimin en iyi örneklerini sunuyor olsa da, sokaktaki basit bir yardımcı hareket de aslında bu iletişimin bir örneği olarak kabul edilebilir.
Sonuç: Terapötik İletişim, Bir Toplumun Temeli
Terapötik iletişim, bir kişiyi yalnızca duyumsal olarak değil, duygusal ve zihinsel olarak da iyileştiren bir araçtır. Bu kavramı toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından ele aldığımızda, aslında terapötik iletişimin, yalnızca bireylerin iyiliği için değil, aynı zamanda toplumsal barış ve eşitlik için önemli bir rol oynadığını görmüş oluyoruz. İnsanların, bir arada yaşadıkları toplumu daha sağlıklı kılabilmek için empati yaparak, birbirlerini dinlemeleri, anlamaları ve saygı göstermeleri gerekir. Herkesin kendini rahatça ifade edebildiği, toplumsal cinsiyet rollerinden bağımsız, çeşitliliğe saygılı ve adil bir iletişim kültürü inşa etmek, hayatın her alanında terapötik iletişimle mümkün olacaktır.